KIZILDAĞ
Kızıldağ Millî Parkı, Isparta'nın Şarkîkaraağaç ve Yenişar Bademli
ilçelerinin sınırları içerisinde yer alır. Millî park sahası içerisinde
konaklama ve piknik yapma amaçlı hazırlanmış yerler mevcuttur. Burada
otelde değil çadırlarda, ahşap evlerde kalınır.
Kızıldağ Millî Parkının merkezi, Isparta merkeze 120, Şarkîkaraağaç ilçesine ise 5 km uzaklıktadır. Şarkîkaraağaçlılar her sene burada piknik için toplanırlar.
Kızıldağ Millî Parkının ilan edilmesine giden süreç şöyledir:
Şarkikaraağaçlılar, örfen her yıl Helva Bayramı olarak adlandırdıkları
toplanma günlerini Temmuz ayının ilk haftası içinde Kızıldağ’da
yapmaktadırlar.
İlk olarak 1967 yılında Şarkikaraağaçlılar, Kızıldağ Sedir Ormanlarında “toplanma günü” tertiplemeyi kararlaştırmışlardır.
Cumhuriyet sonrası Türkiye’sinde, Millî Park yaklaşımı ve “Millî
Park” kavramını ilk defa okuyucu ile paylaşan ve ilginçtir doğa koruma
ile ormanlarımızın ve diğer doğal ekosistemlerin devamlılığını
hedefleyen bir Bakanlığın sorumluluğunu üstlenen zamanın Orman Bakanı
Sayın Prof. Dr. S. İNAL'dır.
Rahmetli Bakan Kızıldağ’ı ziyaret etmiş, doğal Toros Sediri
meşcerelerini çok beğenerek Kızıldağ’da dinlenme evlerinin yapılmasının
uygun ve gerekli olduğunu ziyaretinde dile getirmiş ve ilk talimatı da
o zaman vermiştir.
Bir sene sonra da, 16.04.1959 tarihinde devamlı statüde Muhafaza
Ormanı olarak tefrik edilen 549,8 ha saha, Kızıldağ Millî Parkı olarak
ilan edilmiştir. Böylece Kızıldağ Millî Parkının, Orman Bakanlığının
kurulmasını takiben ilan edilen ilk Millî Park olması dikkat çekicidir.
Çünkü; doğal hayatı koruma ve onu yerinde ve devamlılık ilkesini
zedelemeden/zedeletmeden kullanma dengesinin asıl sorumlusu Orman
Bakanlığı’dır.
Türkiye’de belediye ambleminde Toros Sedirini bulunduran tek yerleşim birimimiz/ilçemiz de Şarkikaraağaç’tır.
Belediyeye amlem olarak Toros Sedirinin seçilmiş olması,bayrağında
yaşlı bir Toros Sediri bulunan Lübnan’a, Toros Sedirinin asıl ana
yayılışının Türkiye TOROSLARI olduğunu hatırlatan anlamlı ve yerinde
bir girişimdir.
Akdeniz Bölgesi nemli üst orman kuşağından, İç Anadolu step
bölgesine geçiş özellikleri taşıyan Millî Park, ilgi çekici morfolojik
özelliklere sahiptir. Millî Parkın kuzey bölümünde, parka adını veren
Kızıldağ (1903 m) ile Beyşehir Gölü’nün kuzey kıyıları arasında uzanan
dalgalı arazi üzerinde genellikle erozyonla aşınmış yer şekilleri
görülmektedir. Millî Parkın güneyinde ise verimli, fakat silvikültürel
bakım planları doğrultusunda bakımları yapılması gereken orman alanları
bulunmaktadır.
Millî Park tanımında yer alan “bilimsel ve estetik bakımdan, millî
ve milletlerarası ender bulunan tabiî ve kültürel kaynak değerleri ile
koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip olma” niteliklerinde
daralma değil, aksine çeşitlenme ve artma görülen bir Milli
Parkımızdır. İlan edildiği 1969 yılından bu yana yaklaşık 100 kat
büyütülen sahası ile kaynak değer bileşenleri de çeşitlenmiştir.
Başlangıçta, sahip olduğu orijinal doğal ekosistem yanında sunduğu
dinlenme ve eğlenme imkanlarına, bugün endemik türler, sulak alanlar,
biyolojik çeşitlilik, mağaralar, tıbbî ve aromatik bitkiler, bilimsel
açıdan sahip olduğu önem vb çok çeşitli ve önemli bileşenler de
eklenmiş durumdadır. Millî Park Plan ünitesinin yerleşim birimlerinden
Şarkikaraağaç’a bağlı Ayas, Belceğiz, Gedikli, Yenişarbademli ilçesi ve
Gölyaka ile Beyşehir ve Derebucak ilçelerinin çok sayıda mevkiinden,
ihraç edilen soğanlı bitkilerin toplandığı belirtilmektedir. Bu nedenle
hem Kızıldağ Millî Parkı, hem de Beyşehir Gölü Kızıldağ Millî Parkı
aynı zamanda tıbbî bitki cennetidir. Bu nedenle Millî Parkın sahip
olduğu tıbbî bitki çeşitliliği ve zenginliği de, çok önemli bir kaynak
değer bileşeni konumundadır.
Millî Parka adını veren Kızıldağ’daki muhteşem Toros Sediri
ormanlarının bol miktarda oksijen üretmesi sebebiyle Millî Parkın temiz
havası, solunum yolları rahatsızlığı bulunanlar için bir sağlık kaynağı
olmaktadır.
Mağaralar da; özellikle Göller Yöresindeki Millî Parkların kaynak
değerleri arasında çok önemli bir yere sahip bulunmaktadır. Beyşehir ve
yakın çevresinde, irili ufaklı çok sayıda mağaranın, bölge ekonomisi
için büyük bir potansiyel oluşturduğu bilinmektedir. Isparta’nın da yer
aldığı Orta Toroslar Bölümü; mağara yoğunluğu, uzunluğu ve derinliği
yanında mağara gelişim döneminin uzunluğu ve sürekliliği açılarından
Türkiye’nin ilk sırada yer almaktadır. Pınargözü mağarası da, 16 km ve
devam eden uzunluğu ve + 660 m ve devam eden derinliği ile Milli Park
içinde dikkat çekici bir “kaynak değer bileşeni”dir. Mağaralar ve
mağara turizminin; Beyşehir ve Göller Yöresinin tanıtılmasında ve
kalkındırılmasında son dönemde öne çıkan çok önemli bir “kaynak değer
bileşeni” olduğu açıktır. Bu kapsamda; Millî Park içinde yer alan
Yenişarbademli’de bulunan Pınargözü Mağarası, Parkın
gelişiminde-tanıtılmasında önemi giderek artan ve Türkiye genelinde
bilinen, hatta dünya literatürüne girmiş ender mağaralarımızdan
birisidir.
Alanın jeolojik yapısını, kalker kayaçlarından oluşan formasyonlar
meydana getirir. Millî Parkın bitki örtüsünü; Akdeniz dağ kuşağı
ikliminin müşir (klimaks) ağaç türlerinden Toros Sediri, Anadolu
Karaçamı, Toros Göknarı ve ardıç türlerinden oluşan ormanlar meydana
getirir. Bu ormanlar botanik özellikleri kadar, başta Şarkikaraağaç ve
yakın çevresinin, ayrıca Yenişarbademli ilçesi ve yakın çevresinin
günübirlik ve uzun süreli dinlenme ve eğlenme ihtiyaçlarını karşılaması
ile de önem taşımaktadır.
Toros Sediri, Kızıldağ Milli Park sınırları içinde kalan
Şarkikaraağaç ilçesinin 5 km kadar güneyinde yükselen Kızıldağ’ın
kuzeye bakan yamaçlarında 1200-1700 metreler arasında doğal yayılış
göstermektedir. Toros Sedirinin çalı katını da Kermes meşesi (Q.
coccifera)oluşturmaktadır.
Orman Amenajman Planına konu edinen Kızıldağ Millî Parkının toplam
alanı 43 249,5 ha olup; bu sahanın 10 571,0 ha’ı verimli koru, 16 755,5
ha’ı bozuk koru olmak üzere toplam ormanlık saha 27 326,5 ha’dır. 2
936,0 ha’ı Orman Toprağı (OT), 1 441,5 ha’ı Orman Toprağı ile Taşlık
(OT-T), 3 657,5 ha’ı Taşlık, 182,5 ha’ı İskan, 23,5 ha’ı Orman Deposu,
47,0 ha’ı Kum, 1 132,0 ha’ı Bataklık-Sazlık ve 6 503,0 ha’ı da Ziraat
olmak üzere 15 923,0 hektar ormansız sahadan müteşekkildir.
Kuzeyden güneye doğru dört pafta üzerine oturan plan ünitesinde;
kuzey bölümde yarı kurak iklim özellikleri hakim iken güney bölümde
nemli, yarı nemli iklim özellikleri hakimdir.
Toros Göknarı ile karışık meşcerelerin varlığı da, Milli Parkın
güneyinde nemli iklim özelliklerinin öne çıktığının göstergesidir.
Ayrıca; Toros Sediri yanında Milli Park ormanları içinde de münferit
yayılış gösteren Kasnak meşesi de “bilimsel kaynak değer” bileşenleri
arasındadır. Pınargözü su kaynağı ve mağarası ise giderek önem kazanan
önemli bir kaynak değer bileşenidir. Bir başka kaynak değer bileşeni de
doğal manzara bütünlüğü ve gün batımının güzelliğidir. Türkiye’de en
görkemli gün batımı görüntülerinin izlendiği Beyşehir’de, batıdaki
güzel gün batımını Kızıldağ Milli Parkının güneye doğru uzanan Dedegöl
Dağları ortaya koymaktadır. Yine ayrıca Sultan Alaaddin Keykubat’ın
“Cennet, ya burası, ya da buranın altındadır!” dediği Beyşehir Gölü ve
çevresinin batı yakası Kızıldağ Milli Parkı plan ünitesi içinde
kalmaktadır.
Kızıldağ Millî Parkı, yukarıda sözü edilen özellikleriyle maviyle
yeşilin birleştiği-kaynaştığı bir değerler toplamıdır. Kızıldağ'ın
kuzey bölümünde [Sultan Dağları]], batısında da [Gelincik Dağları-Barla
Dağı]] ve [Eğirdir Gölü]] uzanmaktadır.
{{Kaynak: DAĞDAŞ, S., KIRIŞ, R., ve ATEŞ, M., 2006: Kızıldağ Millî
Parkı Orman Amenajman Planı Uygulamaları Örneğinde Korunan Alan
Yaklaşımına Dönük Değerlendirmeler. “Evaluations in regard to the
applications of forest management plan made for operational in Kızıldağ
National Park/Isparta” (Protected Land Approach), I. Uluslararası
Beyşehir ve Yöresi Sempozyumu (11-13 MAYIS 2006)-Beyşehir-KONYA,
Bildiri Özetleri Kitapçığı, s. 61, 97 s.; Bildiriler Kitabı, s.
437-455, 785 s.}}
|